Mosa. Tiles. - Geslaagde participantendag Dutch Green Building Council bij Mosa

17-9-2010 Geslaagde participantendag Dutch Green Building Council bij Mosa

Koninklijke Mosa kan, als gastheer, terugzien op een geslaagde participantenbijeenkomst van de Dutch Green Building Council (DGBC). Ruim 60 belangstellenden waren op 16 september naar Maastricht gekomen om een interessant programma voorgeschoteld te krijgen. Naast speeches en een uitstekend diner stond een rondleiding door de fabriek voor wandtegels van deze 127 jaar geleden opgerichte tegelfabrikant op het programma.

Terug naar nieuwsoverzicht

Terug naar nieuwsarchief

Mosa is al enige tijd aangesloten bij DGBC, uiteraard, dit vanwege het gegeven dat het Maastrichtse bedrijf, met 650 werknemers de grootste industrile werkgever in Maastricht, als eerste keramisch tegelbedrijf ter wereld (van 2000 tegelfabrieken wereldwijd) over een Cradle to cradle certificaat beschikt. DGBC is een onafhankelijke non-profit organisatie die streeft naar blijvende verduurzaming van de bebouwde omgeving in ons land. Daar zijn inmiddels 300 organisaties bij aangesloten.

Ambitieus
Arthur Thomaes, directeur van Koninklijke Mosa, vertelde niet zonder trots dat Koninklijke Mosa ambitieus is en de afgelopen 10 jaar een forse groei in omzet en winst heeft doorgemaakt, met een omzet van 115 miljoen euro en een goede rentabiliteit. Zo'n 8 miljoen m2 tegels per jaarvinden vanuit de fabrieken in Maastricht hun weg naar 30 landen op 4 continenten. Onderscheidende tegels van kwalitatief en esthetisch hoog niveau, met oog voor innovatie, duurzaamheid en design, liggen daaraan ten grondslag. Dat gaat niet zomaar. We hebben miljoenen euros genvesteerd in nieuwe apparatuur en in onze fabriek, zodat we de tegels, zowel vloer- als wandtegels, op de meest moderne manier fabriceren, zei hij.
Er is ook een fors bedrag gestoken in de duurzaamheidsstrategie van Mosa, met name in R&D. Duurzaamheid is een van de kernwaarden van Koninklijke Mosa, het enige bedrijf dat zijn gehele collectie tegels duurzaam in Nederland produceert. Thomaes: Deze aanpak past bij een duurzaam product als tegels zijn, met klei als basis. We hebben op dit punt al veel bereikt, maar het kan nog beter. We streven naar een CO2-neutrale productie. Nu wordt 30 procent van de energie duurzaam opgewekt. We hanteren het Local for Local-principe. Dat betekent dat 90 procent van de grondstoffen uit deze regio komen. Daardoor belasten we zo min mogelijk het milieu, doordat de vrachtwagens niet van al te ver hoeven te komen.

DGBC groeit gestaag
Alvorens de rondleiding begon, kreeg Jaap Gillis, voorzitter van de DGBC, het woord. Hij kom tot zijn voldoening constateren dat deze overkoepelende organisatie inmiddels 300 participanten telt. De 300ste nieuwkomer was de Dienst Vastgoed Defensie. We zijn een kennisorganisatie en hebben in zon twee jaar tijd veel know-how opgebouwd waar het duurzaamheid betreft. Onze focus ligt daarbij op de hele keten. De aanwezige kennis en het grote aantal participanten zorgen ervoor dat we zo langzamerhand kunnen fungeren als spreekbuis voor alles wat me duurzaamheid te maken heeft. Onze invloed moet ervoor zorgen dat we Brussel, de EU, kunnen sturen in de regelgeving op dit terrein. Dat kan nog beter als we internationale en uniforme richtlijnen krijgen. Stefan van Uffelen, onze directeur, zit voor dat doel in de World Green Building Council, zodat we optimaal onze stem kunnen laten horen, aldus Gillis.

Biscuit
Daarna konden de bezoekers, opgedeeld in groepjes, een kijkje nemen in de fabriek waar wandtegels worden gebakken, 30.000 m2 per dag, en wel in ploegendiensten, 24 uur per dag. De klei wordt gedroogd via hete lucht van 400 graden Celcius, fijngemalen tot poeder (granulaat) en toch nog enigszins vochtig gehouden via sproeitorens. Met geheel droge klei? valt weinig te beginnen. Daarna worden ze in de juiste afmeting geperst, vooral die van 10 bij 20 cm en 15 bij 30 cm zijn in. De dan nog stukken klei worden gebakken op hoge temperatuur tot de zogenaamde biscuit, de drager van de tegel. Dan gaat er een nevellaag glazuur op, ook wordt n zijkant meegeglazuurd.
Kort daarna gaan de tegels de snelbrandoven in, waarbij de eerste 9 minuten sprake van opwarmen is. De resterende 18 minuten gaat het pas echt los, met een temperatuur van bijna 1100 graden Celcius. De hierbij vrijgekomen warmte wordt overigens hergebruikt. De misbaksels worden niet weggegooid, maar opnieuw gebruikt, als basis voor nieuwe tegels. Deze voldoen alle aan verplichte Europese normen. De kleur glazuur, fijngemalen glas, bepaalt de kleur van de tegel. De Cradle to Cradle gecertificeerde tegels van Mosa zijn qua uiterlijk exact gelijk aan de andere Mosa tegels. De aanpassingen die naar aanleiding van het intensieve research- en ontwikkelingsprogramma zijn gedaan, zijn louter in de receptuur. In de Europese tegelfabrieken worden 2 miljard m2 tegels geproduceerd, in China, ter vergelijking, 4 mrd. Mosa is marktleider in Nederland.

Steeds gebouwen met BREEAM certificaat
Stefan van Uffelen, directeur van DGBC, deelde mee dat het de afgelopen tijd erg druk geweest is: participatiebijeenkomsten, labsessies, het Breeam-gecertificeerde gebouw op Madurodam, werkgroepen, adviesgroepen, presentaties. Hij meldde verder dat er nu een licentie is voor alles wat met Breeam te maken heeft. Met een wetenschappelijk frameworkagreement ontstaat er ruimte om schemas verder te ontwikkelen in de certificeringswereld. De bebouwde wereld is nog niet verduurzaamd. We bekijken wat we daar aan kunnen doen, aldus Van Uffelen.
Ziekenhuizen, stadions en zwembaden, om een paar voorbeelden te noemen, zijn bezig te integreren in de huidige richtlijnen, vertelde projectleider DGBC (nieuwbouw) Maarten Dansen de toehoorders als volgende spreker. Zwembaden, laboratoria en hotels, o.a., willen een beter aansluiting op het Bouwbesluit. Toegewerkt moet worden naar n beoordelingsrichtlijn voor alle typen gebouwen, aldus Dansen. Mathijs van Vulpen, eveneens projectleider (ICT) voegde er aan toe dat software-applicaties volop worden ontwikkeld. Hij vertelde dat er, kijkend nar de assessmenttools) 200 assessments zijn, 150 organisaties en 150 gebouwen. Bekeken wordt hoe de productenboom gecombineerd kan worden met Breeam-credits.
Sannie Verweij, projectmanager bestaande bouw, benadrukte dat niet zomaar gesloopt moet worden. Continue verbetering van de bestaande moet voorop staan. Kijk wat beter kan. Verzamel zoveel mogelijk gegevens: daarmee bouw je een gebouwdossier op, zoals ze stelde. Kennis verzamelen over een gebouw is belangrijk. Op die manier kunnen onze assessors de klanten goed adviseren. Ze liet weten waarde te hechten aan een intensivering van de trainingen. Daarmee kunnen we ons voortdurend verbeteren. Op 1 november wordt een stap verder gezet in het trainingsmodel. Hoe word ik een (nog) beter expert, moeten we ons steeds opnieuw afvragen, aldus Verweij. We moeten zo diep en breed mogelijk kennis vergaren.

DNA essentieel
U wilt bijvoorbeeld - een winkelstraat in Bergen (NH) ontwikkelen, denk dan aan het spreekwoord: Bezint eer ge begint, begon projectmanager Mark Spetter (Gebiedsontwikkeling) zijn uiteenzetting. Dat betekent: kennis vergaren, net als Sannie Verweij aangaf, ofwel het DNA van het gebied kennen: wat is het aanbod, wie komen er, wat was er eerst, wat is de economische omgeving van de winkelstraat etc. En, het is bekend, de ontwikkeling van een gebied kan veel tijd in beslag nemen: 20, 25 jaar is geen uitzondering.
Tegen die achtergrond kan wat betreft certificering het beste in periodes van vijf jaar gedacht worden. Het gaat erom: hoe realiseren we dat? Dat betekent dat het gebied te managen moet zijn, ofwel het gebied moet aangesloten blijven bij het gebied eromheen. Het streven naar synergie is essentieel: kan er niet meer uit een gebied gehaald worden dan aanvankelijk werd gedacht? Een duurzaam rendement behalen is uiteraard van groot belang, aldus Spetter. Stel daartoe vast wat het maximum is aan duurzaam op te wekken energie is, denk aan C2C (afval is voedsel), en kijk naar de ondergrondse infrastructuur. Die wordt nogal eens vergeten.

Verduurzamen
Andrea Chegut, researcher bij de Universiteit van Maastricht, gaf aan dat gebruikers van gebouwen niet goed doordrongen zijn van de rol die ze kunnen spelen bij het verduurzamen van die panden. Dat bleek na een onderzoek onder groene gebouwen in de Verenigde Staten. Het is daarom van wezenlijk belang, en daarbij kon ze zich aansluiten bij de uiteenzettingen van Sannie Verweij en Mark Spetter, dat het essentieel is zoveel mogelijk gegevens over een gebouw te verzamelen.
Zoals kennis over de geschiedenis van het gebouw, hoe alles in technische zin functioneert, hoe het gebruikt wordt: dat alles zorgt voor nuttige data die ertoe leiden dat het gebouw efficinter gebruikt wordt, aldus Chegut. Ook in economische zin, voegde ze eraan toe. In januari volgt een nieuw onderzoek, waarbij de uitslag wordt vergeleken met eerdere uitkomsten, om te zien wat er veranderd is. In Nederland heeft nog geen studie plaatsgevonden zoals die in de Verenigde Staten is uitgevoerd. Omdat er in Nederland nog te weinig groene gebouwen zijn om zon onderzoek te rechtvaardigen, aldus Chegut. Over enige tijd zal zon studie hier echter ongetwijfeld plaatsvinden.

Meningen bezoekers
Paul Zonneveld, duurzaamheidscoach: Het was zonder meer een fraaie locatie bij Mosa. Ik was 's ochtends bij ENCI op een terugkomdag geweest, dus veel van de gegevens die tijdens de bijeenkomst bij Mosa werden verstrekt had ik in grote lijnen al gehoord. Een participantenbijeenkomst is van belang omdat je mensen uit de sector ontmoet die allen gepassioneerd bezig zijn met duurzaamheid, ieder op zijn/haar eigen manier. Je kunt ervaringen met elkaar uitwisselen. Dat is leerzaam. Ik vond het jammer dat bij Mosa het aspect C2C onderbelicht bleef, terwijl dat bedrijf op dit punt toch veel te vertellen heeft. Slechts tijdens de speech van directeur Arthur Thomaes kwam het onderwerp terloops aan de orde. Ook tijdens de rondleiding heb ik er niets over gehoord. Naar mijn idee een gemiste kans.
Otto Friebel, Van Gansewinkel: De locatie bij Mosa sprak zeer tot de verbeelding, dat alleen was al de moeite waard om er te zijn. Ik heb veel informatie gekregen deze dag. Voor Van Gansewinkel, een afvalverwerker, is dat op zich interessant maar niet altijd noodzakelijk om te weten. Het is wel goede achtergrondinformatie. We zijn geen bouwbedrijf, dus veel van deze gegevens die juist op de sector bouw zijn gericht zijn slechts ten dele aan ons bedrijf besteed. Wat mij goed lijkt is als er bij een volgende participatiebijeenkomst tijdens een van de presentaties een successtory bij de kop wordt genomen. Wat komt er bij zon businesscase allemaal kijken? Dat is een ingewikkeld proces. Ik denk dat het tot de verbeelding van de aanwezigen zal spreken als over de ins en outs van zo'n traject gesproken wordt. Nu moet je het vooral stellen met veel abstracte gegevens. Dat leeft minder bij de toehoorders, denk ik. Rudi Daelmans, Desso: Wij hebben een hechte samenwerking met Mosa, Ahrend en Van Gansewinkel op het gebied van C2C. Dit facet kwam helaas niet zo aan bod. Dat zou ik waardevol hebben gevonden. Het is misschien op dit moment voor DGBC nog lastig om C2C uit te dragen. Dat zal over enige tijd, als er meer ervaringen mee zijn opgedaan, ongetwijfeld makkelijker worden. Wij ondersteunen de ideen van Michael Baumgart uiteraard van harte. Het was goed te horen dat het aantal participanten blijft toenemen en ook dat er hard wordt gewerkt aan het opzetten van internationale criteria, richting Brussel, de EU, maar ook richting de World Green Building Council. Ik denk verder dat ik niet de eerste ben die zegt dat de entourage van de Mosa-fabriek bijzonder inspirerend was.

Thijs Wartenbergh